Een half uur in stilte op de grond liggen
Een groep mensen een half uur zwijgend op hun rug laten liggen, dat is de kern van het Silent Sky Project van Rob Sweere. Vanavond is Arnhem aan de beurt.
door Maarten Reith
Groepen in landen als India, Groenland, Australië, El Salvador en Turkije zijn de groep mensen voorgegaan die vanavond deelnemen aan het Silent Sky Project van de Arnhemse kunstenaar Rob Sweere. Op het Kerkplein in Arnhem, aan de voet van de Eusebiuskerk, liggen ze vanaf kwart voor acht een half uur op de grond. Of ze hun ogen gesloten of open hebben, mogen ze zelf weten. Zolang hun mond maar dicht blijft.
Wat de deelnemers vanavond bindt (er hebben zich al zestig personen aangemeld, iedereen mag meedoen), is dat het bezoekers zijn van de Avond vol Kunst. “Bij Silent Sky gaat het altijd om groepen die op de een of andere manier iets met elkaar hebben. Zoals collega’s of bezoekers van een festival”, zegt Sweere, die het project sinds 2004 al op 44 plaatsen heeft uitgevoerd. “ Als locatie kies ik een plek die iets met die groep te maken heeft. Op het dak van hun kantoor, voor de tempel waar ze bidden, in het park waar ze lunchen.
Ze krijgen een ondagelijkse ervaring op een dagelijkse plek. Zo wordt die plek voor altijd anders.”
Van elke aflevering maakt hij foto’s. Ook interviewt hij de deelnemers na afloop over hun ervaringen. Eén foto verspreidt hij daarna onder een grotere groep mensen.
De ene keer hangt die in de lift van het kantoor, de andere keer groot uitvergroot in het straatbeeld of afgedrukt in de krant.
Sweere hoopt dat het project ooit uitmondt in een publicatie en een tentoonstelling in Kröller Müller.
Dat museum heeft al wel een van zijn foto’s in de collectie; ook de beeldentuin was ooit het decor van een Silent Sky-editie. Sweere: “Ik heb geen haast met die publicatie. Voorlopig ben ik er nog lang niet klaar mee; het is nog heel levend. Elke keer is weer anders, spannend en bijzonder.”
Sweere maakt vaker foto’s van groepen mensen in bepaalde opstellingen, soms met grote installaties eromheen. Het idee voor Silent Sky ontstond vanuit de behoefte ook iets eenvoudigs te hebben dat hij overal kan uitvoeren, zonder veel voorbereiding, medewerkers of techniek. Alleen zijn camera, verder heeft hij niets nodig.
Het minimumaantal deelnemers is twee, een maximum is er niet.
De grootste aflevering van Silent Sky was tijdens het jubilerende Oerol op Terschelling in 2006, met tweeduizend mensen die in 25 ‘jaarringen’ op het strand lagen.
Dankzij publicatie in National Geographic ging die foto de hele wereld over.
Nu het project vordert, komt er een extra laag bij, stelt de kunstenaar. “Mensen denken over van alles na als ze zo liggen. Steeds meer mensen voelen zich tijdens het liggen verbonden met al die andere deelnemers aan het project. Het wordt een wereldwijd netwerk.”
(De Gelderlander, 30 september 2011)